Hồn trương ba da hàng thịt

Ngày xưa, có một người tên là Trương Ba. Tuy còn trẻ tuổi, nhưng Trương Ba nổi tiếng là người đánh cờ tướng rất giỏi. Trong thiên hạ, hiếm có ai đủ tài để địch lại những nước cờ của chàng. Hễ đến các hội hè mùa xuân có mở cuộc thi cờ, phần thắng hầu như đều thuộc về Trương Ba.

Tiếng tăm của Trương Ba lan truyền khắp nơi, thậm chí vang sang tận Trung Quốc. Bấy giờ, ở Trung Quốc có một người tên là Kỵ Như cũng nổi danh cao cờ. Nghe danh Trương Ba, Kỵ Như liền khăn gói sang nước Nam, tìm đến tận nhà chàng để tỉ thí.

Hai người đánh với nhau hai ván liền mà vẫn chưa phân thắng bại. Đến ván thứ ba, Trương Ba dồn Kỵ Như vào thế bí. Thấy đối thủ vò đầu suy nghĩ mãi không ra nước đi, Trương Ba đắc ý nói:

“Nước cờ này dù có Đế Thích xuống đây cũng đừng hòng gỡ nổi.”

Lúc ấy, Đế Thích là vị thần cờ đang ở trên thiên đình. Nghe lời nói kiêu ngạo của Trương Ba xúc phạm đến mình, thần liền cưỡi mây xuống trần gian để xem thực hư ra sao.

Khi Trương Ba và Kỵ Như còn đang ngồi bên bàn cờ, bỗng có một cụ già râu tóc bạc phơ đến ngồi cạnh. Cụ thong thả chỉ cho Kỵ Như vài nước đi. Chỉ trong chốc lát, Kỵ Như từ thế thua chuyển thành thế thắng.

Trương Ba vừa tức giận vừa kinh ngạc. Ban đầu chàng bực bội vì không biết ông cụ ở đâu đến khiến mình lâm vào thế bí. Nhưng nhìn dáng vẻ tiên phong đạo cốt của cụ, chàng chợt hiểu ra, liền sụp xuống lạy và thưa:

“Ngài hẳn là thần Đế Thích. Tôi là người trần mắt thịt, không nhận ra ngài, xin ngài thứ lỗi.”

Đế Thích mỉm cười đáp:

“Ta nghe nhà ngươi tự phụ là cao cờ nên xuống xem thử.”

Trương Ba vội giữ Đế Thích lại, mua rượu, giết gà và khoản đãi rất chu đáo. Tuy mới gặp, Đế Thích đã có cảm tình với Trương Ba. Thấy chàng tha thiết muốn học thêm những nước cờ của mình, thần nói:

“Ta thấy nhà ngươi có lòng thành. Vậy ta cho ngươi nén hương này. Mỗi khi cần gặp ta, hãy thắp lên một cây, ta sẽ xuống.”

Nói xong, Đế Thích cưỡi mây bay về trời.

Từ đó, thỉnh thoảng Trương Ba lại chuẩn bị cỗ bàn, thắp hương mời Đế Thích xuống chơi cờ. Hai người ngày càng trở nên thân thiết và tâm đầu ý hợp.

Thế nhưng một hôm, Trương Ba đột ngột qua đời. Sau khi chôn cất chồng xong, vợ Trương Ba dọn dẹp nhà cửa. Thấy nén hương giắt trên mái nhà, chị không biết đó là hương của Đế Thích, liền lấy xuống đốt rồi cắm trước bàn thờ chồng.

Trên thiên đình, Đế Thích nhận được tín hiệu từ mùi hương nên lập tức xuống trần. Không thấy Trương Ba đâu, thần ngạc nhiên hỏi:

“Trương Ba đâu?”

Vợ Trương Ba sụt sùi đáp:

“Nhà tôi đã mất gần một tháng nay rồi.”

Đế Thích nghe vậy thì bực mình nói:

“Chết thật! Sao lúc chồng chị vừa tắt thở không gọi ta ngay? Để đến bây giờ thì khó cứu được nữa.”

Nghĩ ngợi một lát, Đế Thích hỏi:

“Trong xóm hiện nay có ai mới chết không?”

Vợ Trương Ba đáp rằng có một người hàng thịt vừa chết hôm qua. Nghe vậy, Đế Thích bảo chị dẫn mình đến nhà người hàng thịt. Đến nơi, thần dặn nhỏ:

“Ta sẽ tìm cách làm cho chồng chị sống lại.”

Nói rồi, Đế Thích hóa phép và trở về trời.

Lúc ấy, trong nhà người hàng thịt, mọi người đang tụ tập quanh linh sàng khóc lóc. Bất ngờ, người chết ngồi bật dậy. Anh ta gạt bỏ đồ khâm liệm, không nói không rằng, đi thẳng một mạch về nhà Trương Ba.

Vợ Trương Ba thấy người hàng thịt đi vào thì hiểu rằng Đế Thích đã khiến chồng mình sống lại trong thân xác ấy. Chị vui mừng đón vào nhà. Nhưng ngay lúc đó, vợ con của người hàng thịt cũng chạy theo níu kéo, nhận đó là chồng, là cha của họ.

Hai bên giằng co, cãi vã dữ dội. Vợ Trương Ba nhất quyết nhận người ấy là chồng mình, còn gia đình người hàng thịt cũng không chịu buông. Bản thân người vừa sống lại cũng một mực không chịu trở về nhà hàng thịt. Cuộc tranh chấp ngày càng căng thẳng, cuối cùng dân làng phải đưa việc lên quan phân xử.

Quan cho gọi hàng xóm đến hỏi. Ai nấy đều nói thân xác đang đứng trước mặt quan là anh hàng thịt. Chỉ riêng vợ Trương Ba khăng khăng cho rằng đó là chồng mình.

Quan bèn hỏi vợ Trương Ba:

“Chồng chị thường ngày giỏi việc gì?”

Chị đáp:

“Chồng tôi chỉ giỏi đánh cờ.”

Quan lại hỏi vợ người hàng thịt:

“Chồng chị thường ngày làm nghề gì?”

Người vợ hàng thịt thưa:

“Chồng tôi làm nghề mổ lợn.”

Nghe xong, quan sai đem một con lợn vào công đường, bảo người ấy mổ thử. Nhưng anh ta lúng túng, chẳng biết bắt đầu từ đâu. Quan lại cho mời những người giỏi cờ đến tỉ thí. Lúc này, người mang thân xác hàng thịt lại đi những nước cờ vô cùng cao siêu, không ai địch nổi.

Thấy rõ sự việc, quan phán cho người ấy về nhà Trương Ba.

Từ đó, dân gian mới có câu:

“Hồn Trương Ba, da hàng thịt.”